DOLAR 8,2364
EURO 10,0327
ALTIN 484,91
BIST 1.441
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Ankara 27°C
Gök Gürültülü
Ankara
27°C
Gök Gürültülü
Paz 19°C
Pts 18°C
Sal 20°C
Çar 24°C

Sözde soykırım iddialarına hukuki değerlendirmeyle cevap

27.04.2021
A+
A-

Adalet Bakanı Abdulhamit Gül, ABD Başkanı Joe Biden’ın 1915 olayları için ‘soykırım’ ifadesini kullanmasına, Bakanlığın hukuki değerlendirmesini içeren 10 maddelik bir infografikle yanıt verdi. Bakan Gül,  “Gerçekler güneş gibidir. Güneş, balçıkla sıvanmaz!” ifadesini kullandı.

Sosyal medya hesabından paylaşım yapan Adalet Bakanı Abdulhamit Gül, ‘Hukuksal Açıdan Soykırım- Yalanlar/ Gerçekler’ başlıklı değerlendirmede 1915 olaylarına ilişkin hukuki gerçekleri gözler önüne serdi.

Adalet Bakanlığının 1915 olaylarına ilişkin 10 maddelik hukuki değerlendirmesinde, soykırımın tanımından suçun unsurlarına kadar bir çok açıklayıcı bilgi yer aldı. Değerlendirmede, dünya tarihinde soykırım suçu olduğuna sonucuna varılmış yargı kararları bulunduğunu ancak 1915 olaylarını soykırım olarak niteleyen görevli ve yetkili bir mahkeme kararının bulunmadığı, böyle bir kararın alınmasının da esasen ve usulen mümkün olmadığı kaydedildi.

Adalet Bakanlığı ve Bakan Gül’ün sosyal medya paylaşımı şu şekilde:

1. Soykırım Nedir?: Soykırım, hukukun tanımladığı ve çerçevesini belirlediği uluslararası topluma karşı bir suç tipidir. Bu suç uluslararası düzeyde ilk defa 1948 BM Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi ile tanımlanmış bulunmaktadır.

2. Türkiye BM Sözleşmesi’ne taraf mıdır?: Türkiye 1950’den bu yana, yani ilk yıllardan itibaren, bu Sözleşmeye taraftır. 149 devletin taraf olduğu Sözleşme doğrultusunda ülkeler iç hukuklarında da Soykırım Suçunu düzenlemiştir.

3. Mevzuatımızda soykırım suçu var mıdır?: 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 76. maddede soykırım suçunu, 77. maddede insanlığa karşı suçları uluslararası belgelerde ortaya konulan çerçeveye uygun şekilde düzenlemiştir. Üstelik bu suçlarda zamanaşımının işlemeyeceği de hüküm altına alınmıştır. Zamanaşımının işlememesi kuralı 1 Haziran 2005’ten sonra işlenen suçlar için geçerlidir.

4. Suçun Unsurları nedir?:  Öncelikle özel bir kasıtla hareket edilmesi gerekir. Burada özel kasıt şudur: Milli, etnik, ırki veya dini bir gru­bu, sırf bu niteliği nedeniyle, kısmen veya tamamen yok etmek amacıyla hareket edilmiş olmalıdır. Bu saikle belli bir gruba yönelen öldürme, yaralama gibi yok etmeye yönelik fiiller soykırım suçuna neden olur.

5. Bir fiilin soykırım olduğuna kim karar verir?: Soykırımın siyaset, sosyoloji ve tarih gibi çeşitli disiplinlerin ilgi alanına girdiğine şüphe yoktur. Ama hukuken bir fiilin soykırım suçunu oluşturabilmesi için ya iddia olunan eylemlerin gerçekleştiği ülke yargısının ya da yargılama yetkisine sahip bulunan uluslararası bir yargısal mekanizmanın (Uluslararası Ceza Mahkemeleri ya da Uluslararası Adalet Divanı) bu konuda karar vermesi gerekmektedir (BM Sözleşmesi m. 6). Ayrıca suçlanan kişilerin hayatta olması da kovuşturma şartlarından biridir.

6. Dünya tarihinde soykırım suçu olduğu sonucuna varılmış yargı kararları var mı?: 1945 tarihli Nürnberg Mahkemesi, Almanya’nın savaş suçlarını ve insanlığa karşı suçlarını yargılamıştır. Teknik anlamda soykırımı ele almayan bu mahkeme uluslararası statü ile kurulmuştu. 1954’ten itibaren Almanya kendi çıkardığı kanunlarla Yahudi soykırımı faillerini yargılamaya başlamıştır. 1965 yılında o kanunu değiştirerek, zamanaşımını kaldırmış ve bunu aleyhe biçimde geçmişe yürütmüştür.

Uluslararası düzeyde ise 1993’te Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, 1994’te Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi kurularak insanlığa karşı suçlar yargılanmış, soykırım tespiti yapılmıştır. 1998 Ruanda kararı dünya tarihinde bir uluslararası mahkeme tarafından soykırım kararı verilen ilk karardır. Uluslararası Adalet Divanı 2007’de Bosna’da bir soykırım olduğunu kabul etmiştir. Dolayısıyla, Almanya, Bosna ve Ruanda’daki olaylara ‘soykırım’ demenin hukuki bir temeli vardır.

7. 1915 olaylarını soykırım olarak niteleyen görevli ve yetkili bir mahkeme kararı var mı, olabilir mi?: Bu konuda bir yargı kararı yoktur. Esasen ve usulen de mümkün değildir. BM Sözleşmesi ve Uluslararası Adalet Divanı kararlarında ortaya konulan çerçeve karşısında yargısal bir mekanizmanın harekete geçmesi söz konusu olamaz.  Kaldı ki, UCM ya da herhangi bir ad hoc mahkeme, ancak hayatta olan failleri yargılayabilir. İddia olunan failler hayatta değilse tüm ceza yargılamalarında olduğu gibi burada da kovuşturma olanağı bulunmamaktadır.

8. 1915 olaylarını Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi yargılayabilir mi?: AİHM, Perinçek/İsviçre ile Mercan ve diğerleri/İsviçre kararlarında; 1915’de Osmanlı Devleti zamanında Ermeniler’in yaşadığı olaylar ve tehcirin uluslararası hukuk anlamında “soykırım” olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceği konusunda Soykırım Sözleşmesi bağlamında Uluslararası Ceza Mahkemesi ya da Uluslararası Adalet Divanının aksine bağlayıcı karar alma yetkisinin bulunmadığını ifade etmiştir. Dolayısıyla 1915 olaylarından kaynaklı herhangi bir hak iddiası AİHM nezdinde ileri sürülemeyecektir.

9. 1915 olaylarını soykırım olarak kabul etmemek cezalandırılabilir mi?: Bu konu yukarıda anılan davalarla AİHM önüne taşınmıştır. Bu davalarda, Ermeni soykırım iddialarını reddetmeyi suç olarak düzenleyen İsviçre hukuku AİHM’den ihlal kararı almıştır. Konu ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmiştir. Kararda, tarihsel olaylar hakkındaki görüş açıklamalarını cezai yaptırıma bağlamanın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile öngörülen ifade özgürlüğünü koruma yükümlülüğü ile bağdaşmayacağı vurgulanmıştır.

10. ABD Başkanı’nın açıklamalarının hukuki temeli var mı?: Ülkemizin de taraf olduğu Soykırım Sözleşmesi ve bu Sözleşmeyi yorumlayan UAD içtihatları dikkate alındığında ABD Devlet Başkanı’nın açıklamalarının hukuki bir karşılığı yoktur. Bireylerin olduğu gibi devletlerin de lekelenmeme hakkı vardır. Tamamen siyasi saiklerle ortaya atılan mesnetsiz iddialar, asırlar boyunca adalet ve hukukla yaşamış bir milletin şanlı tarihine çamur atma arayışından başka bir anlama gelmemektedir.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.